گیاه زردچوبه یا زعفران هندی و خواص بی نظیر آن

گیاه زردچوبه یا زعفران هندی از خانواده زنجبیل و گیاه بلندقدی است که ارتفاع آن گاهی به دو متر و بیشتر هم می‌رسد.
گلهای زدچوبه سفید مایل به زرد است و در بعضی از کشورها به آن زعفران هندی می گویند. در جزایر آنتیل زردچوبه کشت می شود و به آن زعفران کولی نام داده اند.
زردچوبه یا زعفران هندی

مشخصات گیاه زردچوبه

ریشه زردچوبه کلفت و گره گره می باشد و وقتی تازه از دل خاک در آید رنگ آن خاکستر روشن است و وقتی خشک شود سطح خارجی آن به همین رنگ می ماند ولی داخل آن رنگ زرد قشنگی شبیه به رنگ پرتقال پیدا می کند.

رنگ زردچوبه به علت ماده ای است که آن را تجزیه کرده و به آن نام کورکومین corcomine داده اند، با این ماده رنگی در هندوستان تنطوری می سازند که برای رنگ کردن پارچه به کار می رود و در جزایر پولینزی با زردچوبه مو و بدن را رنگ می کنند.

تاریخچه زردچوبه

اسم گیاه زردچوبه اصلا ایرانی نیست. می گویند زردچوبه از گیاهانی است که مرکز عمده پرورش آن در ایران بوده و از این کشور به سایر نقاط دنیا مخصوصا هندوستان رفته و کشت گردیده است.

نام اصلی ایرانی زردچوبه کورکوم بوده است که در زبان سانسکریت به آن کور کوما می گویند و عربها آن را کورکوم گفته اند.

کشت زردچوبه

کشت و بهره برداری از زردچوبه کاملاً شبیه زراعت زنجیل است و فرقی با آن ندارد. از نظر گیاه شناسی ریشه زردچوبه دو نوع است یا زردچوبه گرد است که ریشه آن مثل تخم کبوتر گرد می شود و یا دراز و بیضی شکل است. 

در هندوستان و هند و چین و آمریکای مرکزی و جزایر آنتیل زردچوبه زیاد کاشته می شود و تقریبا زردچوبه ای که در دنیا مصرف می شود از این کشورها به دست می آید.

در بازرگانی زردچوبه ای که فروخته می شود به نام زردچوبه بنگال، زردچوبه جاوه و سوماترا معروف است ولی همیشه زردچوبه بنگال یا هندی بیشتر مورد توجه است و مرغوبیت خاصی دارد.

زردچوبه ریشه گرد و زردچوبه ریشه دراز آدمی را به یاد بوی زنجبیل می اندازد. طعم آن تلخ و تند است و وقتی آن را بمکند آب دهان رنگ زرد غلیظی به خود می گیرد.

تاریخچه زردچوبه

زردچوبه چون زنجبیل از قدیم الایام مصرف می شده است. پزشکان چینی و هندی در هزاران سال پیش آن را برای درمان چشم درد و زخمهای جلدی به کار می برند. این پزشکان زردچوبه را با شیر می جوشانیدند و آن را دوای ممتازی برای درمان زکام می دانستند.

دیوسکورید طبیب یونان قدیم آن را به نام زعفران هندی نامیده و عقیده داشته که زردچوبه دارای همان خواصی است که زعفران دارد. در قرون وسطی اعراب زردچوبه را در اروپای غربی معرفی کرده و شناسانیدند.

در دفتر دارایی یکی از دارو فروشان شهر فرانکفورت به سال ۱۴۵۰ میلادی جزو کالاهایی که نوشته از زعفران هندی نام برده است. در این زمان زردچوبه یا زعفران هندی را برای معالجه یرقان و امراض کبدی به کار می برند و همه جا معالجه آن عمومیت داشت.

خواص طبی و دارویی زردچوبه

پزشکان قرن نوزدهم زردچوبه را اشتهاآور می دانستند که اسنداد کبد و طحال را برطرف کرده و برای یرقان و سنگ کلیه مفید است.
به طور کلی قرون هجدهم و نوزدهم اگر چه زردچوبه در طب کم مصرف می شد ولی در صنایع دستی برای پارچه بافی و رنگ کردن چوب به کار می رفت.
خواص زردچوبه این است که اعمال دستگاه هاضمه را مرتب می کند و کبد را تقویت کرده و خروج ادرار را آسان می سازد.
خواص طبی زردچوبه در اثر روغن مایع و ماده رنگی آن است که به نام کورکومین معروف است.

زردچوبه مثل همه گیاهان دارویی نباید کهنه باشد و بیش از یکسال بر آن گذشته باشد و الا خواص اصلی خود را از دست می دهد.

زردچوبه در آشپزی

در گذشته زردچوبه جزو ادویه لازم برای طباخی در آشپزخانه های ایران بود که امروز کم و بیش آن رسم باقی است در شهرستانها مخصوصا شهرهای مرکزی بیشتر آن را در طبخ اغذیه مصرف می کنند.

زردچوبه به غذا طعم مخصوص و رنگ دلپذیری می دهد که چون خواص طبی آن در قرن بیستم با آزمایشهای علمی هم ثابت گردیده است هر خانم خانه داری که به طعم دست پخت خود علاقه دارد باید به حد اعتدال زردچوبه را جزو طباخی مصرف کند.

زردچوبه از ترکیبات ادویه کاری است که در طباخی مصرف زیاد دارد.
کتاب: خوردنیهای شفابخش
مهدی نراقی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *