میزان و وزن در موسیقی

میزان و وزن در موسیقی

میزان:

در موسیقی نشانه‌هایی برای مشخص کردن دوره‌ها و تعداد ضرب در هر دوره و تشخیص همه نکته‌های وابسته وضع شده است. هر دوره بوسیله خطی عمودی که حامل را قطع می‌کند از دوره‌های پیش و پس از خود جدا می شود.

خط میزان:

محتوای میان هر دو خط عمودی را میزان و خط‌های عمودی را خط میزان می‌نامند. بنابراین محتوای میزان عبارت است از تعداد ضربها در هر دوره و جای ضربهای قوی و ضعیف.

وزن:

عبارت است از تکرار متناوب یک رشته دیرندهای گوناگون. این دیرندها میتوانند از صوت (صرفنظر از نواکشان) یا سکوت تشکیل شده باشند که در حالت ساده خود دارای دوره تناوبی در فضای یک میزان و گاه بیش از یک میزان متجلی شوند. ممکن است یک جمله موسیقی اساساً فاقد دوره های متناوب دیرندها باشد، در این صورت احساس شنونده از وزن مبهم تر خواهد بود و این احساس منحصر میشود به وزن میزانی، یعنی تشخیص اینکه کدام نواک همزمان با ضرب اول میزان و کدام با ضرب‌های دیگر همراهند. به طور کلی وزن عبارت است از تعداد دیرندها در هر دوره تناوب (یا در هر میزان) و جای ضربهای قوی و ضعیف در هر دوره.

گونه های میزان

۱- میزان دوتایی:


هر دوره آن تشکل است از دو ضرب (یا توان‌هایی از دو ضرب) در هر میزان دوتایی؛ ۲ (۴،۸،…) شکل نت سفید، نت سیاه، چنگ و یا… به کار می‌رود.

۲- میزان سه تایی:

هر دوره آن متشکل از سه ضربه است. در هر میزان سه تایی، ۳ سفید، ۳ سیاه، ۳ چنگ و… جای می‌گیرد. گونه‌های ۱ و ۲ میزان ساده می‌گویند. میزان ساده به طورکلی عبارت است از میزانی که در آن تنها یک نوع واحد ضرب بکار رفته باشد و این واحد تنها به ۲ (یا مضربهای زوج ۲) تقسیم شود. در برابر میزان ساده، میزان ترکیبی قرار دارد.

۳- میزان ترکیبی:

گاهی لازم است یک ارزش زمانی به سه قسمت تقسیم گردد. میزان ترکیبی درواقع میزان ساده‌ای است که هر واحد ضربه در آن به سه قسمت تقسیم شده و این قست‌های سه گانه تا اندازه‌ای واحد ضرب پنداشته شده‌اند، این میزان را از آن جهت ترکیبی می‌گویند که هم واحد اصلی و هم واحد سه تایی در آن نقش دارند.

۴- میزان پیچیده و لنگ:

در ساده ترین تعریف هر دوره این میزان آمیزه‌ای است از مضربها و مجموعه‌ اعداد ۲ و ۳٫
منبع: کتاب تئوری بنیادی موسیقی، تألیف: پرویز منصوری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *